Dla osób zmagających się z zatorami płatniczymi, brakiem płatności w ogóle bądź nierzetelnymi kontrahentami skutecznym rozwiązaniem mającym zniweczyć oszukańcze działanie dłużnika może być instytucja prawa cywilnego nazywana potocznie skargą pauliańską. Tym wpisem spróbujemy odpowiedzieć na pytaniem czym jest skarga pauliańska i czy dobrym rozwiązaniem w takich sytuacjach jest prawnik. Tarnowskie Góry bowiem również zmagają się z nierzetelnością dłużników.
Niejednokrotnie zdarza się, że dłużnik obawiając się egzekucji swojego majątku na rzecz wierzycieli pozbywają się swoich składników majątkowych na rzecz osób trzecich. Wówczas wobec braku sposobów zaspokojenia wierzytelności egzekucja komornicza pozostaje nieskuteczna, pomimo że dłużnik pozostaje w relatywnie dobrej sytuacji finansowej. Skarga pauliańska czyli pozew o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną to zatem środek służący wierzycielowi do ochrony przed opisaną sytuacją. Aby ochronić składniki osobistego majątku przed egzekucją komorniczą, dłużnicy często wyzbywają się ich na rzecz osób trzecich. Choć może się wydawać, że w takich okolicznościach wierzyciel „ma związane ręce”, to tylko pozory. Dzięki skardze pauliańskiej może dochodzić swoich praw. Skarga pauliańska to korzystny dla wierzycieli mechanizm prawny, który pozwala im dochodzić swoich praw, jeśli dłużnik - w obawie przed egzekucją komorniczą - wyzbywa się swojego majątku na rzecz osób trzecich albo nawet osób bliższych - małżonka, dzieci, członków dalszej rodziny czy przyjaciół. Czym jest i jak w praktyce działa?
Art. 527 § 1 k.c. stanowi, że gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Uważa się, że jest to transakcja wskutek której dłużnik przestał być wypłacalny albo stał się wypłacalny w mniejszym stopniu. Co szczególnie istotne, jeżeli nasz obowiązany dokona jej z udziałem osoby bliskiej wówczas wprowadza się domniemanie, że osoba ta wiedziała o głównym założeniu transakcji – czyli ucieczce z majątkiem. W praktyce kancelarii zdarzało, się że takie osoby twierdzą, iż należy im się darmowy radca prawny. Tarnowskie Góry podobnie jednak jak inne miasta nie oferują pomocy osobom rzekomo poszkodowanym przez dłużników. Adwokat z urzędu w Tarnowskich Górach operuje na takich samych zasadach jak i w innych miastach. Ustanawia go sąd po spełnieniu szczególnych przesłanek, choć jest to temat na osobny wpis. Rzecz ta jednak wymaga wyjaśnienia, gdyż wszelkiego rodzaju fora traktujące o pomocy adwokata na terenie Tarnowskich Gór mogą wprowadzić w błąd.
Zgodnie z art. 531 § 1 k.c. uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.
Warto jednak pamiętać, że jeżeli osoba trzecia rozporządziła danym przedmiotem, możemy kierować roszczenie bezpośrednio do tej dalszej osoby jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
Skutkiem skargi pauliańskiej jest możliwość zaspokojenia się z przedmiotów majątkowych wyzbytych przez dłużnika z pierwszeństwem wobec innych wierzycieli. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Ze skargą pauliańską nie można wystąpić po upływie lat pięciu od daty tej czynności.
Actio Pauliana jest bardzo użyteczną i wbrew pozorom dość często spotykaną instytucją do obrony przed nierzetelnym dłużnikiem. Od lat jest również wdzięcznym tematem dla piśmiennictwa i orzecznictwa, gdyż temat ten jest dość obszerny a i sposoby obrony dłużników coraz to wymyślniejsze. Zalecane jest aby przeprowadzić ten proces z udziałem prawnika. Zapraszamy do kontaktu w celu omówienia Państwa sprawy.
Paweł Kotlewski, Adwokat. Tarnowskie Góry, ul. Jana III Sobieskiego 24 lok. 9
