Rząd ogłosił długo oczekiwane zmiany w procedurze karnej. Choć są one dalece niezadowalające, min. w kontekście roli prokuratora w postępowaniu karnym czy pozycji podejrzanego i ich praw to należy odczytać to jako dobry prognostyk przed dalszymi zmianami, które mają wprowadzić realne gwarancje dla osób podejrzanych co do obronnych ich praw. Adwokat od spraw karnych potwierdzi bowiem, że z tym jest nierzadko problem i czasami jedyną osobą na którą mogą liczyć osoby mające styczność z prawem karnym jest właśnie adwokat. Tarnowskie Góry z naszego doświadczenia pozostają tym miejscem, gdzie gwarancje podejrzanego są przestrzegane jednakże w dalszym ciągu warto zapoznać się z proponowanymi zmianami.
Zmiany dotkną szereg aktów prawnych związanych z prawem karnym.
W zakresie zmian w Kodeksie postępowania karnego:
- szerszy dostęp do pomocy tłumacza dla oskarżonego niewładającego językiem polskim
- zapewnienie szerokiego dostępu do akt postępowania dla obrońcy i podejrzanego w związku z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania
- wprowadzenie obowiązku obecności obrońcy podczas przesłuchania podejrzanego, który nie ukończył 18 roku życia, a także wymogu rejestrowania takiego przesłuchania za pomocą urządzenia nagrywającego obraz i dźwięk.
- wprowadzenie zakazu wykorzystywania jako dowodu wyjaśnień uzyskanych z naruszeniem przepisów dotyczących prawa podejrzanego do przesłuchania w obecności obrońcy
- ułatwienie procedury wnoszenia subsydiarnego aktu oskarżenia poprzez zniesienie obowiązku składania zażalenia do prokuratora nadrzędnego na postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania.
Jednym z najczęstszych postulatów było zapewnienie możliwości udziału w czynnościach z podejrzanym adwokata. Tarnowskie Góry nie są odosobnione w sytuacjach gdzie kontakt ten pozostawał nie raz utrudniony. Ustawodawca zdecydował się na przyznanie zatrzymanemu prawa do skorzystania z pomocy obrońcy i ustanowienie obowiązku pełnienia dyżurów przez adwokata. Dodatkowo planowane jest wprowadzenie regulacji realizujących prawo podejrzanego do przesłuchania z udziałem obrońcy, a w związku z tym skrócenie i odformalizowanie procedury wyznaczania obrońcy z urzędu w tym zakresie.
Ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie zmian co do pozycji prokuratora w postępowaniu karnym, która w chwili obecnej jest pozycją często nadrzędną nawet nad samym sądem. Zdecydowano się na wyeliminowanie sprzeciwu prokuratora: na cofnięcie wniosku o ściganie po rozpoczęciu przewodu, wstrzymującego wykonalność postanowienia sądu o zmianie tymczasowego aresztowania na poręczenie majątkowe oraz wobec wyłączenia jawności rozprawy, a także wyeliminowanie możliwości prowadzenia postępowania o przestępstwo groźby karalnej mimo niezłożenia wniosku o ściganie oraz wymogu udzielenia zgody przez prokuratora na uwzględnienie przez sąd wniosku o dobrowolne poddanie się karze i wprowadzenie warunku braku sprzeciwu prokuratora obecnego na rozprawie. Dodatkowo prokurator nie będzie miał możliwości zastrzeżenia obecności przy kontaktach podejrzanego z obrońcą i kontroli korespondencji podejrzanego z obrońcą do 14 dni od dnia tymczasowego aresztowania
Zmiany dotkną również samo prawo karne materialne. Wyeliminowane zostanie ograniczenie decyzyjności sądu stanowiskiem prokuratora w zakresie decyzji o nadzwyczajnym złagodzeniu kary oraz warunkowym zawieszeniu jej wykonania wobec sprawcy współdziałającego w popełnieniu przestępstwa.
Najbardziej oczekiwanymi zmianami wydają się również te związane ze stosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, które w chwili obecnej jest rażąco nadużywane przez organy ścigania. Proponowane zmiany mają na celu m.in. ograniczenie nadużywania tymczasowego aresztu, poprzez uzależnienie jego przedłużania od sprawności prowadzonego śledztwa. W projekcie wskazano, że zgodnie z zasadą minimalizacji stosowania tymczasowego aresztowania, sąd będzie zobowiązany ocenić, czy dla zabezpieczenia prawidłowego przebiegu postępowania konieczne jest jego zastosowanie, czy może wystarczający będzie inny, nieizolacyjny środek zapobiegawczy – czytamy w uzasadnieniu. Rząd proponuje także zmiany w zakresie stosowania aresztu z powodu tzw. grożącej surowej kary. W projekcie przewidziano podniesienie progu uznawanej za surową kary pozbawienia wolności z 8 do 10 lat. Dodatkowo planowany jest powrót do wcześniejszego przepisu, zgodnie z którym tymczasowe aresztowanie nie mogło być stosowane, jeśli czyn zagrożony był karą do 2 lat pozbawienia wolności. Poprzednia władza obniżyła ten próg do roku.
W ocenie kancelarii zmiany nic nie zmieniają w kwestii konieczności posiadania dobrego adwokata od spraw karnych w Tarnowskich Górach. Pomimo, że należy ocenić je pozytywnie to w dalszym ciągu nie są one tak daleko idące jak oczekiwaliby tego praktycy. W przypadku oskarżenia bądź postawienia zarzutów zachęcamy do kontaktu z kancelarią Adwokata Pawła Kotlewskiego z siedzibą w Tarnowskich Górach.
