W ostatnich dniach zostało opublikowane uzasadnienie do bardzo kontrowersyjnej uchwały Sądu Najwyższego III CZP 65/23 dotyczącej reguł obliczania wysokości odszkodowania w przypadku wystąpienia tzw. następczej niemożliwości przywrócenia stanu poprzedniego np. w przypadku jego zbycia bez naprawy. Co to oznacza w praktyce dla poszkodowanych.
Dochodzenie roszczeń dotyczących odszkodowania za uszkodzony pojazd to niewątpliwie jedno z tych postępowań do których wymagany jest adwokat. Tarnowskie Góry nie są z pewnością wymarzonym miejscem do poruszania się samochodem i nietrudno o stłuczkę. Co jednak w sytuacji kiedy pojazd w związku z przedłużającym się procesem odszkodowawczym zostanie zbyty? Orzecznictwo w tej sytuacji pozostawało w zasadzie jednolite.
Orzeczenie zostało wydana na wniosek Rzecznika Finansowego, który chciał rozstrzygnąć pojawiające się różne koncepcje ustalające wysokość odszkodowania w związku z następczą niemożliwością naprawy. Tą najczęściej jest zbycie samochodu z różnych powodów – nierzadko z powodu braku środków finansowych na naprawę w związku z przedłużającym się postępowaniem likwidacji szkody przed ubezpieczycielem. W myśl tzw. „dynamicznej koncepcji szkody” wartość odszkodowania zmienia się w zależności od okoliczności. W przypadku zbycia pojazdu czy jego samodzielnej naprawy więc kwotą odszkodowania nie jest kwota hipotetycznych kosztów naprawy a wartość samodzielnej naprawy czy różnica w sprzedaży pojazdu uszkodzonego do pojazdu sprawnego. Będący bowiem „pod ścianą” konsument zdecyduje się np. na naprawę za pomocą używanych części albo na niekorzystną sprzedaż uszkodzonego pojazdu gdyż ten jest niesprawny, a generuje koszty. Najnowsze orzeczenie podziela będące dotychczas w mniejszości argumenty zwolenników dynamicznej koncepcji szkody. Będzie to wiązało się z koniecznością wstrzymania się z naprawą samochodu do końca postępowania czy to przed ubezpieczycielem czy później przed sądem. Cały zatem proces „logistyczny” związany z likwidacją szkody zostanie przeniesiony na stronę słabszą jaką jest niewątpliwie konsument w stosunku do dużej firmy ubezpieczeniowej.
Uchwała spotkała się z bardzo krytycznym przyjęciem praktyków, którzy w zasadzie jednomyślnie – poza pełnomocnikami reprezentującymi ubezpieczycieli – podkreślają, że orzeczenie nie wyjaśnia w sposób dogłębny ferowanej przez skład SN koncepcji. Jest to o tyle istotne, że już wcześniej inne składy Sądu Najwyższego wypowiadały się na ten temat – min. SN w orzeczeniu z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt . III CZP 91/18 w którym wskazano, że „dla powstania roszczenia o naprawienie szkody w postaci kosztów naprawy pojazdu nie mają znaczenia późniejsze zdarzenia między innymi w postaci sprzedaży uszkodzonego lub już naprawionego pojazdu. Zbycie rzeczy jest uprawnieniem właściciela tak samo, jak korzystanie z niej. Skorzystanie z tego uprawnienia nie może ograniczać wysokości należnego poszkodowanemu odszkodowania, ubezpieczyciel sprawcy szkody powinien bowiem wyrównać uszczerbek w majątku poszkodowanego do pełnej wysokości szkody”.
Uchwała ma w sobie również bardzo rażącą niekonsekwencje gdyż uznaje sprzedaż pojazdu za dążenie do bezpodstawnego wzbogacenia i uzyskanie odszkodowania wyższego aniżeli należy się poszkodowanemu. Za takowe nie jest uważana sprzedaż wraku pojazdu po otrzymaniu przez niego odszkodowania, która jest akceptowana przez ugruntowane od lat orzecznictwo. Finalnie – wartość majątku poszkodowanego w obu przypadkach pozostaje ta sama bowiem w jednej sytuacji SN dopuszcza możliwość ustalenia odszkodowania w oparciu o metodę dyferencyjną a w drugim już nie i przy tym nie wyjaśnia dlaczego. Nie wiadomo również czy ta koncepcja będzie stosowana przy dochodzeniu roszczeń z tytułu kosztów pojazdu zastępczego – również kontrowersyjnego tematu w orzecznictwie. Sąd Najwyższy nie odpowiada bowiem na banalne pytanie – czym jest ów naprawa pojazdu i jak ją rozumieć? Za takową należy rozumieć prace naprawcze zmierzające do doprowadzenia pojazdu do używalności technicznej odpowiadającej stanowi przed uszkodzeniem. Co jednak w przypadku użycia używanych części albo naprawy częściowej niepełnej pozwalającej na poruszanie się.
Sprawy odszkodowawcze należą do jednych najtrudniejszych spraw w procesie cywilnym. Powyższa uchwała pokazuje, że nie jest to wbrew pozorom proste ustalenie wartości naprawy i wypłata odszkodowania. Uchwała rodzi kolejne problemy prawne i warto dobrze przygotować się do sporu z ubezpieczycielem, który może wykorzystywać argumenty z omawianej uchwały w sporze. Jeśli podobny przypadek przytrafił się Państwu w Tarnowskich Górach adwokat Paweł Kotlewski udzieli konsultacji i poprowadzi kompleksowo spór.
